1 . چيزهايى كه قابل تطهير هستند - به سبب يكى از مطهرات و پاك‌كنندهها - مانند لباس ، فرش ، ظرف ، حتى آب نجس كه بنابر قولى به مجرد اتصال آب كرّ به آن پاك مىشود . 2 . چيزهايى كه قابل تطهير نميباشند ولى با همان وصف نجاستشان ، قابل انتفاع ميباشند ؛ مانند روغن نجس براى روشن كردن چراغ . 3 . چيزهايى كه نه قابل تطهير هستند و نه با وصف نجاست قابل انتفاع هستند ؛ مانند سكنجبين نجس ، شير نجس ، شيره نجس ، انواع مايعات و آبهاى مضاف و نجس . حال خريد و فروش هر سه دسته شرعاً جايز است يا خير ؟ و آيا تفصيل در كار است ؟ يعنى فروش بعضى از آنها جايز است و فروش بعضى ديگر جايز نيست . در اين باره چند احتمال ، بلكه چند وجه وجود دارد . قبل از بيان آنها سه نكته از سخنان فقهاى اماميه و اهل سنت نقل ميكنيم : طبق سخن شيخ طوسى در نهايه ، « 1 » تكسّب به اشياى متنجّس مطلقاً حرام است و تفصيل ندارد . علامه در تذكره ، « 2 » ميان شيء متنجس قابل تطهير و غير قابل تطهير تفصيل داده است . در كتاب الفقه علي المذاهب الاربعه « 3 » آمده است . مالكيت بيع شيء متنجسى را كه قابل تطهير نيست - همچون روغن و عسل - صحيح نمىدانند ؛ اما قائل به جواز بيع اشياى قابل تطهير هستند . حنابله قائلند بيع روغن متنجس حرام است ، اما مىتوان از آن براى روشنايى در غير مساجد استفاده كرد . حنفيه مىگويند : غير از اكل ، انتفاعات ديگر از اشياى متنجس صحيح است ، پس بيع روغن متنجس جايز مىباشد . بيان سه وجه مسأله وجه اوّل : ظاهراً كسى فتوى نداده ولى محتمل است فقيهى بگويد : خريد و فروش هر سه قسم متنجسات جايز است ؛ چون مقتضى براى جواز موجود است و مانع مفقود .

--> ( 1 ) . النهايه ، ص 364 . ( 2 ) . تذكرهء الفقهاء ، ج 1 ، ص 464 . ( 3 ) . الفقه على المذاهب الأربعه ، ج 2 ، ص 231 - 232 .